“`html
19 Ekim tarihinde gerçekleştirilen seçimle yüzde 62 oy oranıyla Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı olarak göreve başlayan Tufan Erhürman, dün yemin ederek Ersin Tatar’dan koltuğu devraldı. Erhürman, devir teslim töreninde yaptığı konuşmada, “Federasyon diyen ile iki devlet diyenler arasında, bu adada Kıbrıs Türk halkının eşit egemenliği konusunda herkes hemfikirdir” ifadesini kullandı.
Erhürman, Türkiye ile olan işbirliği geleneğinin süreceğini belirterek, şu şekilde konuştu:
“Hiçbir Cumhurbaşkanı, Türkiye ile istişare etmeden müzakere yürütmemiştir; bu benim dönemimde de farklı olmayacak.”
Erhürman, müzakerelere yönelik yaklaşımını ise “müzakere olsun diye değil, çözüm için müzakere” şeklinde özetledi ve Kıbrıs Türk halkının siyasi eşitliğinin tartışmaya açılamayacağını vurguladı.
BBC Türkçe, Lefkoşa’daki Erhürman’ın yemin ve devir teslim törenlerini, ayrıca düzenlediği halka açık kabul törenini değerlendirdi ve Kıbrıslı Türklerle yeni liderinin iletişimini inceledi.
Erhürman’ın Verdiği Mesajlar ve Öncelikleri
Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın devir teslim töreninde Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz temsil etti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise, Körfez turunun ardından verdiği bir demeçte, “Kuzey Kıbrıs’a olumsuz bakış açımız yok; bu kadar yatırımı boşa yapmadık” dedi ve Erhürman’ı Ankara’ya davet ettiğini duyurdu.
Devir teslim törenindeki konuşmasında Erhürman, “Türkiye ile KKTC arasındaki ilişki, her iki devlet arasındaki standart bir ilişki ile kıyaslanamayacak kadar özeldir” ifadelerini kullandı.
Erhürman, “Kıbrıs Türk halkı, bu adada iki eşit kurucu ortak arasındadır” diyerek hidrokarbonlar, enerji ve güvenlik gibi konularda eşit söz hakkı talep etti. Ayrıca, Avrupa Birliği (AB), Birleşmiş Milletler (BM), Türk Devletleri Teşkilatı ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi kuruluşlarla daha etkin bir diplomasi yürütüleceğini belirtti.
Yeni liderin konuşmasında, “çocuklara ve geleceğe vefa” vurgusu dikkat çekti. Erhürman, Kıbrıs Türk halkını “dünyada hak ettiği konuma getirme” ve “dünyayla buluşturma” gibi hedeflerden bahsetti.
İç politikaya dair Erhürman’ın öncelikleri ise “hukukun üstünlüğü ve liyakat” ile “tarafsızlık ve kucaklayıcılık” olarak öne çıktı.
‘Kıbrıs Sorunu’nda Yeni Bir Momentum Oluşuyor’
Tufan Erhürman, Kuzey Kıbrıs’taki ana muhalefet partisi Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) tarafından cumhurbaşkanı adayı olarak gösterilmişti. Koalisyon ortakları Ulusal Birlik Partisi (UBP), Demokrat Parti (DP) ve Yeniden Doğuş Partisi (YDP) ise bağımsız aday Ersin Tatar’ı desteklemişti.
Erhürman’ın cumhurbaşkanlığı seçiminde elde ettiği büyük zaferin ardından, 2022’de kurulan koalisyon hükümetinin geleceği sorgulanmaya başlandı. Koalisyon ortakları, 50 üyeli Cumhuriyet Meclisi’nde 28 sandalyeye sahip ve normal koşullarda genel seçimlerin Ocak 2027’de yapılması bekleniyor.
UBP milletvekilleri, Erhürman’ın ilk konuşmasında verdiği mesajlar ve hükümetin geleceği üzerinde fazla yorum yapmak istemiyor. UBP’den bazıları, “Yeni bir Cumhurbaşkanı, yeni bir dönem. Hayırlı olsun” şeklinde görüş belirtiyor.
CTP Lefkoşa Milletvekili Sami Özuslu, Erhürman’ın devir teslim törenindeki konuşmasının, seçim kampanyasında dile getirdiği düşüncelerin bir özeti olduğunu belirtti.
Eski Kıbrıs Türk Gazeteciler Birliği Başkanı olan Özuslu, Erhürman’ın halkı kucaklama sözü verdiğini ve her kesime açık olma kararlılığını hatırlattı.
Özuslu, Erhürman’ın Kıbrıslı Rum liderle (Nikos Hristodulidis) BM zeminin de görüşmeye hazır olduğunu vurguladığını ve Türkiye ile sağlıklı ilişkiler geliştirmek için çaba göstereceğini ifade etti.
CTP milletvekili, Erhürman’ın cumhurbaşkanı seçilmesinin, Kıbrıs Sorunu’nun çözümü için yeni bir momentum sağladığı inancında.
“Seçilir seçilmez, hem Kıbrıslı Rum siyasilerden, hem Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis’ten, hem de AB ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’ten pozitif mesajlar aldık.” dedi.
“Toplum arasında, ‘Yarın çözüm olacak’ beklentisi yok, ancak Tufan Hoca’nın çözüm arayışına Kıbrıslı Türklerin çıkarları doğrultusunda zemin yaratacağına herkesin inancı tam.”
‘Samimiyet Testi ile Federal Çözüm Talebi’
Kıbrıs uzmanı ve akademisyen Mete Hatay, Tufan Erhürman’ın ilk konuşmasının, seçim sürecinin devamı niteliğinde olduğunu belirtti.
Hatay, Erhürman’ın, Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile federasyon temelli bir çözüm müzakereleri başlatma niyetini dile getirdiğini ifade etti.
Hatay, “Elbette ki federal çözüm, Başkan’ın hedeflerinden biri,” diyerek, süreçte bir samimiyet testinin yapılmasını isteyeceğini belirtti.
Kıbrıs’ta geçmişte gündeme gelen güven artırıcı önlemler arasında; yeni geçiş kapılarının açılması, ortak teknik komitelerin oluşturulması, mobil telefon hatlarının iki taraf arasında çalışmasını sağlamak ve çevre koruma projelerinin hayata geçirilmesi yer alıyor.
Kıbrıs Cumhuriyeti, 2026 yılının ilk yarısında AB Dönem Başkanı olacak.
‘Kıbrıs Türk Toplumunun Birlik Mesajı’
Bayrak Radyo Televizyonu’ndan (BRT) gazeteci Fatma Arpalıklı, Tufan Erhürman’ın konuşmasındaki en önemli mesajın toplumu yeniden bütünleştirme çabası olduğunu belirtti.
Fatma Arpalıklı, Erhürman’ın seçiminin ardındaki ana nedenin Kıbrıs Türk toplumunun “yeniden kimliğine kavuşma” isteği olduğuna dikkat çekti.
Arpalıklı, halkın “Biz olma” duygusunu yeniden canlandırma arzusunun seçimlerde kritik bir rol oynadığını ifade etti.
‘BM İlkeleri Üzerinden Müzakere Yolu’
CTP Lefkoşa Milletvekili Ürün Solyalı, Tufan Erhürman’ın konuşmasında birlik mesajı verdiğini, Kuzey Kıbrıs’ta kendisine oy versin ya da vermesin herkesin yanında duracağını dile getirdi.
Ürün Solyalı, Cumhurbaşkanı Erhürman’ın, Kıbrıslı Rumlarla görüşmelere açık olduğunu yineledi fakat bunun dört BM ilkesi çerçevesinde mümkün olacağını ifade etti.
Bu ilkeler:
- Kıbrıs Rum liderliğinin BM Güvenlik Konseyi kararları çerçevesinde Kıbrıslı Türklerin iradesini göz önünde bulundurması, dönüşümlü başkanlığı kabul etmesi, merkezi yönetimle ilgili alınacak kararlara Kıbrıslı Türklerin katılımını sağlaması.
- Sonuç odaklı müzakereler için bir takvim oluşturulması, böylelikle senelerdir çözüm bekleyen müzakerelerin önünü açması.
- Mülkiyet gibi konularda sağlanan uzlaşmaların yeniden sorgulanmaması açısından güvence alınması.
- Kıbrıs Rum tarafının müzakereleri terk etmesi halinde Kıbrıslı Türklerin mevcut statüsü ile geri dönmeyeceklerine dair güvence sağlanması.
Solyalı, Erhürman’ın müzakerelerin sonsuz bir süreç değil, belirli bir zaman dilimi ile kısıtlanmış olarak ilerlemesi gerektiğini vurguladığına dikkat çekti.
Solyalı’nın belirttiği bir diğer önemli nokta da, Kıbrıslı Rumlar müzakereleri bir daha terk ederse, Kıbrıslı Türklerin geri dönmeyeceği ve uluslararası alanda statü talebiyle varlıklarını sürdürecekleri gerçeğidir.
Ürün Solyalı, Erhürman’ın “Bu BM ilkeleri çerçevesinde müzakerelere hazırız” mesajı verdiğini ve Türkiye ile olan ilişkilerin önemini yine belirttiğini aktardı.
BM’nin Kıbrıs Sorunu çözümü için belirlediği anayasal parametreler ise şöyledir:
* İki toplumlu yapı (Kıbrıs Türk ve Rum toplumlarının eşit siyasi haklara sahip iki kurucu unsur olarak tanınması)
* İki bölgeli federasyon (Her toplumun kendi bölgesinde özerk yönetim hakkına sahip olması)
* Siyasi eşitlik (Her iki toplumun karar alma süreçlerinde eşit söz hakkına sahip olması)
* Tek uluslararası kimlik (Kıbrıs’ın uluslararası arenada tek bir devlet olarak tanınması)
Tufan Erhürman Kimdir?
Kuzey Kıbrıs’ın altıncı cumhurbaşkanı olan Tufan Erhürman, hukukçu ve akademisyen kökenli bir siyasetçidir.
Erhürman, 1970 yılında Lefkoşa’da doğmuş, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimini tamamlamıştır. Doktora tezi “İdarenin Yargı Dışı Denetimi ve Ombudsman” konusundadır. Çeşitli üniversitelerde dersler vermiş ve 2014 yılında hukuk doçenti unvanını almıştır.
2008-2010 yılları arasında Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat’ın müzakere heyetinde görev almıştır. 2013 yılında CTP’den Lefkoşa milletvekili olarak siyasete adım atmıştır. 2015’te CTP’nin genel sekreteri, 2016’da da genel başkanı seçilmiştir. 2018-2019 yıllarında Kuzey Kıbrıs Başbakanı olarak hizmet vermiş ve 19 Ekim’de Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı olarak seçilmiştir.
Erhürman, çevre mühendisi Nilden Bektaş Erhürman ile evli olup, edebiyat ve halk danslarına özel bir ilgi duymaktadır. Üçü roman olmak üzere toplam 14 kitabı vardır.
Kıbrıs Sorunu’nda Son Durum
Kıbrıs Sorunu çözümüne dair en son müzakereler 2017 yılında İsviçre’nin Crans Montana kentinde gerçekleştirildi ve başarısızlıkla sonuçlandı.
Kuzey Kıbrıs ve Türkiye, Kıbrıslı Rumların yetki paylaşımını reddettiğini, Kıbrıs Cumhuriyeti ise Türkiye’nin adadaki askeri varlığı ve garantörlük sisteminin sürmesinin çözüm sürecinin önünde engel olduğunu öne sürmektedir.
Kıbrıs Sorunu’nda müzakereler duraklama döneminin ardından yeniden canlanma potansiyeli gösteriyor.
Taraflar arasında son zamanlarda diplomatik temaslar artmış ve resmi görüşmelerin yeniden başlaması için çalışmalar sürmektedir.
Tufan Erhürman’ın federasyon temelli çözüm yaklaşımı Kıbrıslı Rumlar tarafından olumlu karşılanıyor.
Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, Erhürman’ı tebrik etmiş ve “Müzakerelere gelecek hafta başlayabilirim” demiştir.
Ancak taraflar arasındaki önemli ihtilaflar devam etmektedir.
Erhürman’ın ilk konuşmasında belirttiği üzere Türk tarafı, Kıbrıs Türk halkının eşit egemenliği konusunda ısrarcıdır.
Rum tarafı, bu durumu benimsemekle beraber, garantörlük sisteminin sona ermesini ve Türkiye’nin Kuzey Kıbrıs’taki askerlerini çekmesini talep etmektedir.
“`
